Welke bevoegdheden heeft de federale staat vandaag?

Talrijke belangrijke bevoegdheden die vroeger door de centrale staat werden uitgeoefend, zijn in de loop van het federaliseringsproces van België aan de gemeenschappen en gewesten overgedragen.

In essentie blijven de volgende belangrijke zaken tot de bevoegdheid van de federale staat behoren:

communicatie (post, telecommunicatie…)
defensie
de sociale zekerheid
justitie
het taalgebruik in het rechtswezen en in de federale administratie alsook in Brussel en in de gemeenten met een bijzonder taalstatuut (zgn.“faciliteitengemeenten”, waaronder de gemeenten van het Duitse taalgebied)
de erkenning van godsdienstgemeenschappen en lekenorganisaties
het burgerlijk recht
de wetgeving betreffende de nationaliteit
de wetgeving betreffende de burgerlijke stand
het vreemdelingenbeleid (toegang, verblijf en voorzieningen voor buitenlanders)
nationale en internationale onderzoeksnetten, federale wetenschappelijke instellingen alsook het onderzoeksbeleid in federale aangelegenheden
de buitenlandse politiek
de grondwetgeving en de financiering van de binnenlandse veiligheid

De federale staat blijft tevens bevoegd voor bepaalde aangelegenheden in beleidssectoren die in hoge mate aan de gemeenschappen werden overgedragen:

Sociale bijstand:een deel van de grondwetgeving betreffende de Openbare Centra voor Maatschappelijk Welzijn (OCMW’s) en het gewaarborgd leefloon (voordien Gewaarborgd Minimuminkomen), de subsidies voor gehandicapten, het minimuminkomen voor bejaarden, bepaalde facetten van maatregelen voor jeugdige delinquenten
Gezondheid:nationale preventiemaatregelen inzake gezondheid, de grondwetgeving en diverse toepassingsnormen voor zorginstellingen (ziekenhuizen, bejaardenhomes…)
Cultuur:de federale cultuurinstellingen
Onderwijs:bepaling van de duur van de schoolplicht, bepaling van de minimumvoorwaarden voor uitreiking van schooldiploma’s en bepaling van de pensioenen van leerkrachten

De federale staat is tevens bevoegd voor bepaalde aangelegenheden in beleidssectoren die in hoge mate aan de gewesten werden overgedragen:

een reeks voorschriften die betrekking hebben op het economisch beleid:algemene voorschriften voor openbare aanbestedingen, maatregelen ter bescherming van de consument, controle van financiële instellingen en verzekeringsmaatschappijen, inkomensbeleid, handelsrecht en vennootschapsrecht, toegangsvoorwaarden voor uitoefening van bepaalde beroepen, auteursrecht enz.
die elementen van het werkgelegenheidsbeleid waarvoor maatregelen inzake belastingen of sociale zekerheid vereist zijn
de federale aspecten van het energiebeleid
de openbare transportondernemingen:NMBS, BIAC, Belgocontrol.