Brussel

Het gebied van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest stemt overeen met het tweetalige gebied van Brussel-Hoofdstad.

Enkele feiten over Brussel:

• Bevolking: 965.000 inwoners
• Aantal gemeenten: 19
• Brussel is het kleinste van de drie gewesten van België.
• In Brussel-Hoofdstad wonen er Franstaligen en Vlamingen, maar de Franstalige bevolking is er in de meerderheid. Beide taalgroepen eisen Brussel als “hun” hoofdstad op en hebben daar dan ook belangrijke instellingen gevestigd.
• Niet alleen als hoofdstad van België en van de EU maar ook als hoofdzetel van de NAVO bekleedt Brussel een belangrijke nationale en internationale plaats. In het gefederaliseerde België is er dus voor Brussel nood aan een oplossing die recht doet aan de bijzondere taken van de hoofdstad én die zowel voor Vlamingen als voor Franstaligen aanvaardbaar is.
• In Brussel zijn zowel de Franse Gemeenschap als de Vlaamse Gemeenschap bevoegd voor het uitoefenen van de gemeenschapsbevoegdheden; daartoe zijn er complexe, speciaal op Brussel afgestemde structuren opgericht.

Plenaire vergaderzaal van het Parlement van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest beschikt over een rechtstreeks verkozen Gewestparlement met 72 Franstalige en 17 Nederlandstalige volksvertegenwoordigers.

Het Gewestparlement: De door de vergadering van het Brussels Gewest genomen besluiten onderscheiden zich van de decreten van de andere gewesten en van de gemeenschappen: zij hebben namelijk geen onbeperkte kracht van wet. De gewone en bestuurlijke rechtscolleges kunnen controleren of de gewestbesluiten ongrondwettelijk zijn of in tegenspraak met de bijzondere wetgeving over Brussel.

Bovendien oefent de federale regering een beperkte controle uit om de hoofdstedelijke functie en de internationale rol van Brussel af te schermen.

De Gewestregering: De Gewestregering bestaat uit vijf ministers en drie staatssecretarissen: twee Franstalige ministers, twee Vlaamse ministers, een (de facto Franstalige) minister-president en drie staatssecretarissen (waaronder één Nederlandstalige).

Gemeenschapsmateries in Brussel

Gemeenschapsmateries zijn niet - zoals gewestmateries - gebiedsgebonden maar wel persoonsgebonden. Toch geldt in België het territorialiteitsbeginsel. Voor Brussel betekent dit dat de burgers niet ambtshalve mogen worden ingedeeld bij de Franse of Vlaamse taalgroep – en dus ook niet bij de ene of andere gemeenschap.

Speciaal voor het behartigen van gemeenschapsmateries werd er een bijzonder gecompliceerd institutioneel vlechtwerk gecreëerd:

De Franse Gemeenschapscommissie: : Deze commissie oefent, in het kader van de door de Franse Gemeenschap besloten decreten[1], regelgevende bevoegdheden uit voor de Franstalige instellingen in Brussel: Franstalige scholen, radiozenders, bibliotheken, gezondheidsinstellingen enz. De Franse Gemeenschapscommissie wordt samengesteld uit de francofone leden van de Brusselse Gewestraad (72 leden).

De Franse Gemeenschapscommissie oefent decreetmacht uit in een deel van de bevoegdheden die in het Waals landsgedeelte van de Franse Gemeenschap naar het Waals Gewest werden overgedragen.

De uitvoering van de besluiten wordt gewaarborgd door het Franse Gemeenschapscollege (de francofone leden van de Brusselse Gewestregering).

De Vlaamse Gemeenschapscommissie: Deze commissie oefent, in het kader van de door de Vlaamse Gemeenschap besloten decreten, regelgevende bevoegdheden uit voor de Vlaamse instellingen in Brussel: Vlaamse scholen, radiozenders, bibliotheken, gezondheidsinstellingen enz. De Vlaamse Gemeenschapscommissie wordt samengesteld uit de 17 rechtstreeks verkozen leden van het Brussels Gewestparlement.

De uitvoering van de besluiten wordt gewaarborgd door het Vlaams Gemeenschapscollege (de Nederlandstalige leden van de Brusselse Gewestregering).

De Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie bestaat uit de vertegenwoordigers van de beide taalgroepen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, d.w.z. uit de leden van het Brussels Gewestparlement. De Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie oefent bevoegdheden uit voor die instellingen die niet uitsluitend tot de ene of de andere gemeenschap behoren (zoals bijvoorbeeld Openbare Centra voor Maatschappelijk Welzijn, stedelijke ziekenhuizen). Zij regelt tevens bevoegdheden die uitsluitend op personen (en dus niet op instellingen) betrekking hebben: thuisverpleging, voorzieningen voor gehandicapten, preventieve gezondheidszorg, enz.

De uitvoerende macht berust bij het Gemeenschappelijk College dat bestaat uit de leden van de Brusselse Gewestregering (zonder staatssecretarissen).

Bijzondere beschermingsmechanismen in Brussel

In Brussel heeft men bijzondere beschermingsmechanismen voorzien ter garantie dat noch de leden van de Vlaamse noch die van de Franse taalgroep zouden worden benadeeld. Enkele voorbeelden:

• De besluiten van de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie moeten worden genomen met een meerderheid in elk van beide taalgroepen.
• In het Gewestparlement is er de zogenaamde alarmbelprocedure: wanneer drie vierden van een taalgroep van mening zijn dat een in het Parlement aangenomen wetsbepaling voor één van beide taalgroepen een nadeel inhoudt, moeten er onderhandelingen worden gestart om tot een voor beide partijen bevredigende oplossing te komen.

[1] Decreet = verordening van overheidswege. Attentie: in de Belgische staatsstructuur staat de term voor een wet uitgevaardigd door een van de gewesten of gemeenschappen