Hoe komt een decreet tot stand?

Een decreet schudt men niet zomaar uit zijn mouw. Bij het tot stand komen van een decreet en bij het parlementaire werk dat daarmee gepaard gaat, moeten een aantal belangrijke opeenvolgende stappen in acht genomen worden. Uiteraard kan het Parlement enkel decreten uitvaardigen binnen het kader van zijn bevoegdheden.

Wie neemt het initiatief ? Voorstel of ontwerp van decreet

Decreetvoorstel: een of meer parlementsleden dienen een decreetvoorstel in. Het Parlement beslist over de ontvankelijkheid van het document. Dat betekent dat wordt nagegaan of het voorstel binnen de gemeenschapsbevoegdheden valt.

Decreetontwerp: De Regering dient een ontwerp van decreet in. Het ontwerp bevat tevens een advies van de Raad van State bij dit ontwerp. Dit advies van de Raad van State moet vaststellen of

de tekst wettechnisch gezien in orde is,
niet in tegenspraak is met andere decreten en wettelijke bepalingen,
en vooral geen overschrijding van de bevoegdheden van de Gemeenschap inhoudt.

Bevoegdheidsgeschillen vermijden

Bevoegdheidsoverschrijdingen moeten kost wat kost vermeden worden omdat ze tot conflictsituaties met andere wetgevende vergaderingen kunnen leiden.

We geven twee voorbeelden:

stel dat het DG-Parlement een decreet goedkeurt i.v.m. de jachtpolitiek of het waterbeleid, dan zou het tot een conflict komen met het Waalse Gewest, dat bevoegd is voor deze aangelegenheden.
indien het Parlement zich zou mengen in aangelegenheden van het leger of van justitie, door hierover decreten goed te keuren, dan zou het ongetwijfeld tot een conflict komen met de federale Staat.

Het verplicht advies van de Raad van State voor alle ontwerpen van decreet, wil dergelijke bevoegdheidsoverschrijdingen zoveel mogelijk vermijden. Op vraag van het Parlement kan ook voor bepaalde voorstellen van decreet advies gevraagd worden aan de Raad van State.

Beraadslagingen in de commissies

Het ontwerp of voorstel van decreet wordt doorgestuurd naar de bevoegde commissie.
De initiatiefnemer stelt er de tekst voor.
De tekst wordt grondig behandeld per artikel.
Leden van het Parlement of van de Regering kunnen amendementsvoorstellen indienen.
De commissie stemt over de definitieve tekst en stelt een verslag op voor de plenaire vergadering.

In de plenaire vergadering volgt dan de politieke discussie over het voorgelegde document. Meestal dient het plenum ook nog een aantal amendements- of wijzigingsvoorstellen in. De tekst van een decreet wordt aangenomen bij meerderheid van stemmen.

Bekrachtiging en publicatie door de Regering

Een decreet treedt pas in werking wanneer het na de goedkeuring door het Parlement wordt bekrachtigd door de Regering. Tenslotte moet de Regering ook zorgen voor de uitvoering ervan, dit betekent voor de omzetting in de praktijk. Indien de Regering zou weigeren een decreet te bekrachtigen dan is er sprake van een vertrouwensbreuk tussen de wetgevende en de uitvoerende macht en dit zou zo goed als zeker leiden tot een regeringscrisis en eventueel zelfs tot het ontslag van de Regering.

De Regering publiceert het decreet in het Belgisch Staatsblad. Nu alle opeenvolgende stappen van de procedure gezet zijn, treedt het decreet in de regel 10 dagen na zijn publicatie in werking.

Dertig jaar wetgevend werk

Sinds zijn oprichting in 1973 heeft het DG-Parlement (van 1973 tot 1984 RdK, van 1984 tot 2004 RdG) ongeveer 1.020 besluiten genomen. Daaronder ongeveer:

320 regelgevende decreten,
82 besluiten met karakter van wet (ten tijde van het RdK, deze besluiten konden enkel in het kader van nationale wetten genomen worden),
215 begrotingsdecreten (142 decreten – 73 besluiten met karakter van wet).

Momenteel zijn ongeveer 250 decreten en besluiten met karakter van wet rechtsgeldig.